(English version below)
Vanaf de eerste seconden van Torne Valley Black Metal voel je een album dat rechtstreeks uit de aarde van Meänmaa lijkt op te stijgen. De vallei rond Tornio ademt door elke klank heen, alsof de bodem zelf al jaren iets probeerde te fluisteren en Ari XIII eindelijk de juiste vorm vond om het hoorbaar te maken. De naam Rietas — de duivel in Meänkieli — hangt als een schaduw over het geheel, een aanwezigheid die zich door de muziek beweegt. Het project sluimerde sinds 2020 onder de oppervlakte en krijgt op 31 oktober 2025 een lichaam dat past bij de geest die er al die tijd rondwaarde.
Nog voor de eerste noot inzet, ontstaat er een spanning die ik herken van elders. In de ondergrond bestaan er lijnen die niet zichtbaar zijn, maar die je voelt zodra iemand uit een bepaalde kring opnieuw beweegt. De schaduwen rond Order of Nosferat hebben die eigenschap: wanneer een van hun namen opduikt in een nieuw werk, ontstaat er een trilling die je niet kunt negeren. Het gebeurde eerder dit jaar bij Siechknecht, en dezelfde onderhuidse vonk licht hier opnieuw op. Geen verwachting, eerder een instinct dat zich aandient nog voor je begrijpt waarom.
Het geluid draagt een doorleefde ruwheid die rechtstreeks uit de grond lijkt te komen. De gitaren schuren als metaal dat te lang in weer en wind heeft gestaan, rafelig en scherp, met een helderheid die door de korst van ruis heen breekt. De productie laat dat alles ademen zonder de randen te verzachten. Af en toe sluimert er een aardse trance in het geheel, een beweging die herinnert aan de manier waarop Arckanum ooit klank uit de bodem trok. De drums van Anzillu — een naam die in diezelfde schaduwwereld al lang rondwaart — klinken alsof ze uit een aangrenzende ruimte komen, verder weg, met een rituele intensiteit die het geheel dieper de vallei in trekt. Elke slag markeert een stap in een landschap dat zich niet laat temmen.
De vocalen dragen een geladenheid die je voelt nog voor je de woorden begrijpt. Ari XIII zingt vanuit de plek waar hij staat, vanuit de grond die hem omringt. De vallei spreekt door hem heen, met een intensiteit die de taal overstijgt. Tussen die stemmen door duiken samples op, fragmenten van oude bronnen die als stofdeeltjes door de muziek zweven. Ze openen een sfeer, alsof iemand een deur op een kier zet naar iets dat al lang in het donker stond te wachten.
Wanneer “Pirun walssi” inzet, draait het album zich open. De walsvorm voelt als een draaikolk, een beweging die je meeneemt zonder waarschuwing. De melodieën cirkelen rond hun eigen as, de riffs stormen erdoorheen, en de stem van Ari XIII trekt de luisteraar dieper de vallei in. Het is een moment dat zich niet laat ontleden; het grijpt je vast en laat je pas los wanneer de laatste noot wegsterft.
Doorheen het album verandert het landschap voortdurend. Elk nummer opent een andere hoek van Meänmaa: langgerekte passages die als koude wind door de bomen gaan, korte intermezzo’s die aanvoelen als een open wond, melodische lijnen die oplichten als een vlam in een verlaten hut. Alles beweegt, alles leeft, alles draagt een eigen gewicht. De variatie voelt als een tocht door een gebied waar elke stap een andere ondergrond raakt.
Wanneer het album afsluit, blijft er iets hangen dat zich niet in woorden laat vatten. Een aanwezigheid die blijft rondwaren wanneer de muziek zwijgt. Alsof de vallei zelf even heeft meegekeken. Alsof de geest achter de naam Rietas zich door de klanken heen heeft verplaatst en nu ergens in de kamer blijft hangen. Torne Valley Black Metal voelt als een manifestatie die al jaren in de lucht hing en nu eindelijk vorm kreeg. Een werk dat blijft nazinderen, als een tocht die onder de deur door kruipt en je nog lang na de laatste noot achtervolgt.
82/100
⸸ Blackie ⸸
English version
From the very first seconds of Torne Valley Black Metal you feel an album that seems to rise straight from the soil of Meänmaa. The valley around Tornio breathes through every sound, as if the ground itself had been trying to whisper something for years and Ari XIII finally found the right form to make it audible. The name Rietas — the devil in Meänkieli — hangs over the whole like a shadow, a presence moving through the music. The project had been dormant beneath the surface since 2020 and receives, on October 31st 2025, a body that fits the spirit that had been wandering all this time.
Even before the first note begins, a tension arises that I recognise from elsewhere. In the underground there are lines that remain unseen, yet are felt the moment someone from a certain circle moves again. The shadows surrounding Order of Nosferat carry that quality: when one of their names appears in a new work, a vibration is set loose that cannot be ignored. It happened earlier this year with Siechknecht, and the same subcutaneous spark ignites here once more. No expectation, rather an instinct that announces itself before you understand why.
The sound carries a weathered roughness that seems to come straight from the earth. The guitars scrape like metal left too long exposed to wind and rain, ragged and sharp, with a clarity that cuts through the crust of noise. The production allows everything to breathe without smoothing the edges. At times an earthy trance settles into the whole, a movement that recalls the way Arckanum once drew sound from the soil. The drums by Anzillu — a name long circulating within that same shadowed world — sound as if they originate from an adjacent space, more distant, with a ritual intensity that pulls the whole deeper into the valley. Each strike marks a step through a landscape that refuses to be tamed.
The vocals carry a charge you feel before grasping the words. Ari XIII sings from the place where he stands, from the ground that surrounds him. The valley speaks through him, with an intensity that surpasses language. Between those voices, samples emerge, fragments from older sources drifting through the music like particles of dust. They open the atmosphere, as if a door were left ajar toward something that has long been waiting in the dark.
When “Pirun walssi” begins, the album turns itself inside out. The waltz form feels like a whirlpool, a movement that draws you in without warning. The melodies circle around their own axis, the riffs surge through them, and Ari XIII’s voice pulls the listener deeper into the valley. This is a moment that resists dissection; it grips and only releases once the final note has faded.
Throughout the album, the landscape keeps shifting. Each track opens another corner of Meänmaa: extended passages moving like cold wind through the trees, short interludes that feel like open wounds, melodic lines flaring up like a flame in an abandoned hut. Everything moves, everything lives, everything carries its own weight. The variation feels like a journey through a region where every step meets different ground.
When the album comes to an end, something lingers that refuses to be contained by words. A presence that continues to hover once the music has fallen silent. As if the valley itself had been watching for a moment. As if the spirit behind the name Rietas had moved through the sounds and now remains somewhere in the room. Torne Valley Black Metal feels like a manifestation that had been hanging in the air for years and has finally taken form. A work that continues to resonate, like a draft slipping beneath the door, pursuing you long after the last note.
82/100
⸸ Blackie ⸸
Conjured on January 1 2026